Сторінка 42



Розділ 2. Подібність трикутників
Узагальнена теорема Фалеса

492. На малюнку 91 $AB \parallel CD$. Які з пропорцій правильні:

1) $\frac{OA}{AC} = \frac{OD}{OB}$;
2) $\frac{OA}{AC} = \frac{OB}{BD}$;
3) $\frac{OB}{OA} = \frac{BD}{AC}$;
4) $\frac{OB}{OA} = \frac{AC}{BD}$?

Малюнок 91 до завдання № 492 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

Паралельні прямі $AB$ і $CD$ перетинають сторони кута $O$, тому за узагальненою теоремою Фалеса
$\frac{OA}{AC} = \frac{OB}{BD}$ — пропорція 2) правильна.

За наслідком 1 з цієї теореми $\frac{OA}{OB} = \frac{AC}{BD}$, тобто $\frac{OB}{OA} = \frac{BD}{AC}$ — пропорція 3) правильна.

Пропорції 1) і 4) неправильні. Наприклад, якщо $OA = 2$, $AC = 3$, $OB = 4$, $BD = 6$, $OD = 10$, то
$\frac{OA}{AC} = \frac{2}{3}$, а $\frac{OD}{OB} = \frac{10}{4}$;
$\frac{OB}{OA} = 2$, а $\frac{AC}{BD} = \frac{1}{2}$.

Відповідь: 2) і 3).


493. $AB \parallel CD$ (мал. 91).

1) $OB : OA = 5 : 3$. Знайдіть $BD : AC$;
2) $OC : OA = 7 : 3$. Знайдіть $OD : OB$.

Малюнок 91 до завдання № 493 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

1) За наслідком 1 з узагальненої теореми Фалеса
$\frac{OA}{OB} = \frac{AC}{BD}$, звідки
$\frac{BD}{AC} = \frac{OB}{OA} = \frac{5}{3}$.

2) За наслідком 2 з узагальненої теореми Фалеса
$\frac{OA}{OC} = \frac{OB}{OD}$, звідки
$\frac{OD}{OB} = \frac{OC}{OA} = \frac{7}{3}$.

Відповідь: 1) $5 : 3$;
2) $7 : 3$.


494. На малюнку 91 $AB \parallel CD$.

1) $OA : OB = 4 : 7$. Знайдіть $AC : BD$;
2) $OB : OD = 3 : 5$. Знайдіть $OA : OC$.

Малюнок 91 до завдання № 494 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

1) За наслідком 1 з узагальненої теореми Фалеса
$\frac{AC}{BD} = \frac{OA}{OB} = \frac{4}{7}$.

2) За наслідком 2 з узагальненої теореми Фалеса
$\frac{OA}{OC} = \frac{OB}{OD} = \frac{3}{5}$.

Відповідь: 1) $4 : 7$;
2) $3 : 5$.


495. На малюнку 92 $AB \parallel CD \parallel MN$. $AC = 2$ см, $BD = 3$ см, $CM = 4$ см. Знайдіть $DN$.

Малюнок 92 до завдання № 495 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

Паралельні прямі $AB$, $CD$ і $MN$ перетинають сторони кута, тому за узагальненою теоремою Фалеса відрізки на одній стороні кута пропорційні відповідним відрізкам на другій:
$\frac{AC}{CM} = \frac{BD}{DN}$;
$\frac{2}{4} = \frac{3}{DN}$;
$DN = \frac{4 \cdot 3}{2} = 6$ (см).

Відповідь: 6 см.


496. Паралельні прямі $AB$, $CD$ і $MN$ перетинають сторони кута з вершиною в точці $O$ (мал. 92), $AC = 4$ см, $CM = 6$ см, $DN = 9$ см. Знайдіть $BD$.

Малюнок 92 до завдання № 496 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

За узагальненою теоремою Фалеса
$\frac{AC}{CM} = \frac{BD}{DN}$;
$\frac{4}{6} = \frac{BD}{9}$;
$BD = \frac{4 \cdot 9}{6} = 6$ (см).

Відповідь: 6 см.


497. Паралельні прямі $AB$, $CD$ і $MN$ перетинають сторони кута з вершиною в точці $O$ (мал. 92). $OA = 1$ см, $CM = 3$ см, $OB = 2$ см, $BD = 4$ см. Знайдіть $AC$ і $DN$.

Малюнок 92 до завдання № 497 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

За узагальненою теоремою Фалеса
$\frac{OA}{AC} = \frac{OB}{BD}$;
$\frac{1}{AC} = \frac{2}{4}$;
$AC = \frac{1 \cdot 4}{2} = 2$ (см).

$\frac{AC}{CM} = \frac{BD}{DN}$;
$\frac{2}{3} = \frac{4}{DN}$;
$DN = \frac{3 \cdot 4}{2} = 6$ (см).

Відповідь: $AC = 2$ см, $DN = 6$ см.


498. На малюнку 92 $AB \parallel CD \parallel MN$. $OA = 1$ см, $OB = AC = 2$ см, $DN = 6$ см. Знайдіть $CM$ і $BD$.

Малюнок 92 до завдання № 498 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

За узагальненою теоремою Фалеса
$\frac{OA}{AC} = \frac{OB}{BD}$;
$\frac{1}{2} = \frac{2}{BD}$;
$BD = \frac{2 \cdot 2}{1} = 4$ (см).

$\frac{AC}{CM} = \frac{BD}{DN}$;
$\frac{2}{CM} = \frac{4}{6}$;
$CM = \frac{2 \cdot 6}{4} = 3$ (см).

Відповідь: $CM = 3$ см, $BD = 4$ см.


499. На малюнку 92 $AB \parallel CD \parallel MN$. $AC = 2$ см, $CM = 5$ см, $BD = 4$ см. Знайдіть $BN$.

Малюнок 92 до завдання № 499 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

За узагальненою теоремою Фалеса
$\frac{AC}{CM} = \frac{BD}{DN}$;
$\frac{2}{5} = \frac{4}{DN}$;
$DN = \frac{5 \cdot 4}{2} = 10$ (см).

$BN = BD + DN = 4 + 10 = 14$ (см).

Відповідь: 14 см.


500. Паралельні прямі $AB$, $CD$ і $MN$ перетинають сторони кута з вершиною в точці $O$ (мал. 92). $CM = 6$ см, $BD = 3$ см, $DN = 4$ см. Знайдіть $AM$.

Малюнок 92 до завдання № 500 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

За узагальненою теоремою Фалеса
$\frac{AC}{CM} = \frac{BD}{DN}$;
$\frac{AC}{6} = \frac{3}{4}$;
$AC = \frac{6 \cdot 3}{4} = 4{,}5$ (см).

$AM = AC + CM =$
$= 4{,}5 + 6 = 10{,}5$ (см).

Відповідь: $10{,}5$ см.


501. Паралельні прямі $AB$ і $CD$ перетинають сторони кута з вершиною в точці $O$ (мал. 93). $OA = 2$ см, $BD = 8$ см, $OB = AC$. Знайдіть довжину відрізка $OB$.

Малюнок 93 до завдання № 501 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

Нехай $OB = AC = x$ см. За узагальненою теоремою Фалеса
$\frac{OA}{AC} = \frac{OB}{BD}$;
$\frac{2}{x} = \frac{x}{8}$;
$x \cdot x = 2 \cdot 8$;
$x^2 = 16$.

Оскільки $x \gt 0$, то $x = 4$, тобто $OB = 4$ см.

Відповідь: 4 см.


502. На малюнку 93 $AB \parallel CD$, $OB = AC$, $OA = 4$ см, $BD = 9$ см. Знайдіть довжину відрізка $AC$.

Малюнок 93 до завдання № 502 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

Нехай $OB = AC = x$ см. За узагальненою теоремою Фалеса
$\frac{OA}{AC} = \frac{OB}{BD}$;
$\frac{4}{x} = \frac{x}{9}$;
$x \cdot x = 4 \cdot 9$;
$x^2 = 36$.

Оскільки $x \gt 0$, то $x = 6$, тобто $AC = 6$ см.

Відповідь: 6 см.


503. Дано відрізки $a$, $b$, $c$. Побудуйте відрізок $x = \frac{bc}{a}$.

Розв'язок:

Оскільки $x = \frac{bc}{a}$, то $\frac{a}{b} = \frac{c}{x}$.

1) Будуємо нерозгорнутий кут з вершиною $O$. Відкладаємо на одній його стороні відрізок $OB = b$, а на другій — відрізки $OA = a$ і $AC = c$.

2) Проводимо пряму $AB$. Через точку $C$ паралельно $AB$ проводимо пряму, яка перетне сторону $OB$ кута в точці $D$. Тоді $CD \parallel AB$.

3) За наслідком 1 з узагальненої теореми Фалеса
$\frac{OA}{OB} = \frac{AC}{BD}$, тобто $\frac{a}{b} = \frac{c}{BD}$,
звідки $BD = \frac{bc}{a}$.

Отже, $BD = x$ — шуканий відрізок.

Малюнок до завдання № 503 посібника Геометрія 8 клас


504. Дано відрізки $d$, $m$, $n$. Побудуйте відрізок $x = \frac{mn}{d}$.

Розв'язок:

Оскільки $x = \frac{mn}{d}$, то $\frac{d}{m} = \frac{n}{x}$.

1) Будуємо нерозгорнутий кут з вершиною $O$. Відкладаємо на одній його стороні відрізок $OB = m$, а на другій — відрізки $OA = d$ і $AC = n$.

2) Проводимо пряму $AB$. Через точку $C$ паралельно $AB$ проводимо пряму, яка перетне сторону $OB$ кута в точці $D$. Тоді $CD \parallel AB$.

3) За наслідком 1 з узагальненої теореми Фалеса
$\frac{OA}{OB} = \frac{AC}{BD}$, тобто $\frac{d}{m} = \frac{n}{BD}$,
звідки $BD = \frac{mn}{d}$.

Отже, $BD = x$ — шуканий відрізок.

Малюнок до завдання № 504 посібника Геометрія 8 клас


505. На малюнку 93 $AB \parallel CD$, $OB = 6$ см, $BD = 9$ см, $OC = 10$ см. Знайдіть $OA$ і $AC$.

Малюнок 93 до завдання № 505 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

$OD = OB + BD = 6 + 9 = 15$ (см).

За наслідком 2 з узагальненої теореми Фалеса
$\frac{OA}{OC} = \frac{OB}{OD}$;
$\frac{OA}{10} = \frac{6}{15}$;
$OA = \frac{10 \cdot 6}{15} = 4$ (см).

$AC = OC - OA = 10 - 4 = 6$ (см).

Відповідь: $OA = 4$ см, $AC = 6$ см.


506. На малюнку 93 $AB \parallel CD$, $OA = 2$ см, $AC = 5$ см, $OD = 14$ см. Знайдіть $OB$ і $BD$.

Малюнок 93 до завдання № 506 посібника Геометрія 8 клас

Розв'язок:

$OC = OA + AC = 2 + 5 = 7$ (см).

За наслідком 2 з узагальненої теореми Фалеса
$\frac{OA}{OC} = \frac{OB}{OD}$;
$\frac{2}{7} = \frac{OB}{14}$;
$OB = \frac{2 \cdot 14}{7} = 4$ (см).

$BD = OD - OB = 14 - 4 = 10$ (см).

Відповідь: $OB = 4$ см, $BD = 10$ см.

Повідомити про помилку